Poremećaji srčanog ritma

Srčane aritmije su poremećaji ritma srca koji mogu značajno uticati na kvalitet života. Ovaj tekst pruža pregled različitih vrsta aritmija, njihovih uzroka, simptoma i metoda lečenja.

Šta su poremećaji srčanog ritma i kako ih prepoznati?

Aritmije – odnosno nepravilan rad srca – nastaju zbog nenormalnog stvaranja ili provođenja impulsa. Kao posledica toga pacijent oseća, ubrzan, usporen ili nepravilan srčani rad.

Koje vrste aritmija postoje?

Tahikardija – ubrzan srčani rad

Tahikardni poremećaj srca, izazvan je ubrzanim radom srca, obično iznad 100 otkucaja u minuti. Mehanizam je zasnovan na fokalnim impulsima ili mehanizmu kruženja impulsa.

Bradikardija – usporen srčani rad

Bradikardni poremećaj srca, izazvan je usporenjem rada srca koja počinje kada se brzina rada srca smanji ispod 60 otkucaja u minuti. Bradiaritmija se normalno pojavljuje tokom sna. Uzroci bradikardije mogu biti srčanog i nesrčanog porekla.

Kako se nadražuje srčani mišić?

Neprekidan rad srca omogućen je stalnim stvaranjem nadražaja u delu desne pretkomore srca koji se zove sinusni čvor. Nadražaj se sa tog mesta širi kroz pretkomore, specijalni mišićni snop vlakana nazvan Hisov snop, sve do ćelija srčanog mišića leve i desne komore.

Šta uzrokuje nastanak artimija?

Najčešća bolesna stanja koja uzrokuju aritmije su akutni infarkt, neadekvatno snabdevanje srčanog mišića kiseonikom ili neko drugo oštećenje srčanog tkiva. U suštini bilo kakvo oštećenje srčanog tkiva, poremećaj funkcije štitaste žlezde ili promene u sastavu elektrolita srca mogu izazvati promenu srčanog ritma. Takođe, brojni lekovi mogu izazvati aritmije, a takve lekovima izazvane aritmije mogu biti i po život opasne.
Ipak, kod velikog broja aritmija uzrok ostaje nepoznat i one po pravilu imaju benigni karakter.

Kako se postavlja dijagnoza?

Dijagnoza srčanih aritmija se postavlja na osnovu kliničkog pregleda pacijenata, EKG-a, ehokardiograma, 24-časovnog posmatranja EKG-a (Holter EKG), testova opterećenja i eventualno elektrofiziološkog ispitivanja srca, koronarografije i nuklearne magnetne rezonance srca.

Cilj je da se pacijent zaštiti od težih oblika aritmije sa lošim ishodom. Zbog toga su jako važne redovne kontrole kod kardiologa.

Podela srčanih aritmija

Prema poreklu srčane aritmije mogu biti iz pretkomora (atrijalne) i komora (ventrikularne).
Najčešći poremećaji srčanog ritma su prevremeni srčani otkucaji (ekstrasistole). Mogu nastati u pretkomorama ili komorama.

Pretkomorske ekstrasistole se mogu javiti i kod zdravih ljudi.

Treperenje pretkomora je jedna od najčešćih srčanih aritmija koja moze da dovede do ozbiljnih posledica, moždanog udara pa i smrtnog ishoda. Javlja se kod osoba sa koronarnom bolešću srca, slabošću srčanog mišića, bolešću mitralnog zalistka (posebno suženje mitralnog ušća), povećanoj funkciji štitaste žlezde, bolestima srčane kese. Kod jednog broja pacijenata uzrok se ne može otkriti.

Komorske ekstrasistole

To su prevremeni srčani otkucaji koji nastaju zbog nadržaja koji potiču iz nekog ektopičnog centra u komorama. Mogu se javiti i kod zdravih ljudi usled pojačane aktivnosti simpatičkog nervnog sistema (stres, telesni napor – na višim frekvencama srca), usled pušenja, nakon uzimanja alkohola, kofeina ili psihostimulativnih supstanci.

Često se javljaju kod koronarne bolesti srca usled ishemije srčanog mišića, nakon stvaranja ožiljnog tkiva u srcu (posle infarkta srca, upale srčanog mišića, operacija na srcu), kod prolapsa mitralne valvule, srčane slabosti, smanjene količine kalijuma ili magnezijuma u krvi, kao posledica poremećene funkcije štitaste žlezde ili kao posledica uzimanja nekih lekova (antiaritmika, Digitalisa).

Ove ventrikularne ekstrasistole (VES), koje se javljaju kod organskih bolesti srca su opasne (naročito često se javljaju u akutnom infarktu srca) jer mogu dovesti do treperenja komora srca i do smrti.

Simptomi: osoba koja ima komorske ekstrasistole može osećati preskakanja srca, bol u grudima, umor ili nema nikakve simptome.

Lečenje poremećaja srčanog ritma

Leče se ako daju simptome kod zdravih osoba.

Ako postoji organsko obolenje srca, leči se osnovna bolest i ekstrasistole koje su česte, zatim u akutnim napadima ekstrasistola kada se javljaju VES po tipu bigeminije (svaka druga), trigeminije (svaka treća), ventrikularna tahikardija (tri VES i više u nizu).

Kada je pacijent hemodinamski nestabilan mora se brzo reagovati i korigovati ritam.

Ako pacijent ne reaguje na medikamentoznu terapiju i ima često epizode ventrikularne tahikardije, razmatra se ugradnja kardioverter defibrilatora.
Pacijenti će različito reagovati na antiaritmike. Treba naći za svakog pacijenta antiaritmik koji mu najviše odgovara. Međutim, i pored lečenja, pacijent može imati VES, ali u mnogo manjem broju.

Pacijenti koji osećaju preskakanje imaju strah od lošeg ishoda jer smatraju da im terapija ne pomaže. Nema idealnog antiaritmika koji će potpuno izlečiti poremećaje ritma.

Cilj je da se pacijent zaštiti od težih oblika aritmije sa lošim ishodom. Zbog toga su jako važne redovne kontrole kod kardiologa.

Kod velikog broja pacijenata samo promena načina života kao što je prestanak pušenja cigareta, konzumiranje narkotika i alkohola, promena životnih navika (upražnjavanje fizičke aktivnosti i smanjenje stresa) može rešiti problem srčane aritmije.

Autor teksta:

Prim. dr sci. med. Nebojša Krstić, kardiolog na UKC Niš

Literatura:

Padeletti, Luigi, and Giuseppe Bagliani. "General Introduction, Classification, and Electrocardiographic Diagnosis of Cardiac Arrhythmias." Cardiac electrophysiology clinics3 (2017): 345-363.
Sandra Atwood, Cheryl Stanton, Jenny Storey Davenport (July 2, 2008). Introduction to Basic Cardiac Dysrhythmias (4th ed. izd.). Mosby/JEMS. ISBN 0323052258.
Joseph, J. P., and K. Rajappan. "Radiofrequency ablation of cardiac arrhythmias: past, present and future." QJM: An International Journal of Medicine4 (2012): 303-314.
Gail Walraven (June 6, 2005). Basic Arrhythmias (6 ed. izd.). Prentice Hall. ISBN 0131175912.
What is Arrhythmia?. National Heart, Lung and Blood Institute.
Grantham, H. J. „Emergency management of acute cardiac arrhythmias”. Aust Fam Physician. 36 (7): 492—7

Povratak na vrh